Kenmerkend aspect 45 (10) (examen) (H/V)

Kenmerkend aspect 45: De dekolonisatie maakte een eind aan de westerse hegemonie in de wereld bij tijdvak 10: Televisie en Computer.

Na afloop van de Tweede Wereldoorlog werden veel koloniën onafhankelijk, het eerst gebeurde dit in Azië. Daarbij speelde ook een rol dat Japan tijdens de Tweede Wereldoorlog een groot deel van Oost-Azië had veroverd op de Europese overheersers. Zij slaagden er na de oorlog niet in hun koloniale gezag te herstellen. Groot-Brittannië was na de oorlog zodanig uitgeput, dat het haar kolonie Brits-Indië (India en Pakistan) had moest laten gaan. In de jaren ’60 volgde de onafhankelijkheid van een groot aantal Afrikaanse koloniën. De oorzaak voor de drang van voormalige koloniën om onafhankelijk te worden was vooral dat ze een beter zelfbeeld had gekregen, en meer betrokken wilde zijn bij het (eigen) bestuur.

De aftocht van Groot-Brittannië leidde echter vooral tot drama’s. De haat tussen moslims en hindoes kreeg alle ruimte en er vielen honderdduizenden doden. In Palestina liep het joods-Palestijnse geweld uit de hand. De oorlog tussen Israël en de Palestijnen eindigde negen maanden later met de verdrijving van driekwart van de Palestijnen. Op 17 augustus 1945 riep Soekarno in Nederlands-Indië de onafhankelijkheid uit van de republiek Indonesië. Ho Chi Minh deed hetzelfde in Vietnam, wat jarenlang een kolonie was geweest van Frankrijk.

De vrijheid van koloniën om onafhankelijk te worden kwam onder andere ook voort uit de komst van twee nieuwe supermachten die op mondiaal niveau de dienst uit gingen maken: de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie. De Verenigde Staten waren om ideologische redenen tegen het bezit van koloniën, aangezien zij zich ooit zelf als kolonie onder de hoede van Engeland had weten uit te vechten. De Sovjet-Unie had in dezen dezelfde opvatting en was tegen het bezit van koloniën.

Na de onafhankelijkheidsverklaring van Soekarno in Indonesië stuurde Nederland nog wel soldaten naar de voormalige kolonie, maar het mocht niet meer baten. De Verenigde Staten dwongen Nederland om Indonesië op te geven, op straffe dat wanneer Nederland dit niet zou doen, zij geen geld van de VS zou krijgen om zich weer op te bouwen na de Tweede Wereldoorlog (Marshallplan). Ook Frankrijk moest dit doen met Vietnam en Algerije. In 1975 gaf Nederland Suriname vrijwillig de onafhankelijkheid. In Europa had de trots op de koloniale imperia (koninkrijk) plaatsgemaakt voor schaamte over het koloniale verleden.